Pascal Gunsch

Beschouwing DNA-databank

Heeft de toekomst een DNA-databank?

Er is een misdaad gepleegd. De politie en recherche onderzoeken de crime scene op zoek naar sporen van de dader en ondervragen de verdachten. Uiteindelijk hopen ze zo de dader op te sporen. Dit is hoe men vroeger een misdaad oploste, maar deze aanpak brengt verschillende problemen met zich mee. Want wat gebeurt er als de dader niet gevonden wordt en niemand bekent? Of de andere kant op: Wat doe je als mensen bekennen, maar niet schuldig zijn?

De oplossing lijkt simpel: een nationale DNA-databank waarin de profielen van alle Nederlands te vinden zijn. Zo’n DNA-profiel krijg je door sporen van de dader te onderzoeken. Iedereen heeft een uniek DNA-profiel, en als een match met het DNA-profiel van een verdachte wordt gevonden, is deze schuldig. Voor velen – in ieder geval voor de politie – is een databank met daarin die profielen ideaal: het enige dat zij moeten doen is de sporen op de crime scene onderzoeken en deze matchen met iemand uit de database. Toch ziet niet iedere Nederlander iets in dit idee. Wat zijn de voor- en nadelen van een DNA-databank? Heeft de DNA-databank een toekomst?

Het grootste bezwaar tegen zo’n DNA-databank is dat de privacy erdoor in het geding komt. Het DNA is iets persoonlijks, uniek voor jou als persoon, en hoort daarom niet onnodig in de handen van bijvoorbeeld een overheid te vallen. Bovendien zou het in de toekomst kunnen voorkomen, dat een zekere verzekeringsmaatschappij de gegevens in handen krijgt. Zij kunnen dan naar het DNA kijken of iemand een verhoogde kans voor bepaalde ziektes heeft en voor die personen de premie verhogen.

Wat vaak over het hoofd wordt gezien, is dat het forensisch DNA-profiel, dat bij strafrechtelijk onderzoek gebruikt wordt, geen informatie bevat over erfelijke eigenschappen, zelfs niet zoiets simpels als bijvoorbeeld de haarkleur. Het is dus erg onwaarschijnlijk dat een verzekeringsmaatschappij de gegevens kan gebruiken om aanleg voor ziektes op te sporen. Het DNA-profiel is eerder een soort streepjescode, paspoort of visitekaartje.

Een ander nadeel is dat een match tussen het DNA-profiel en dat van het plaats delict nooit 100% kan garanderen wie de dader is. Het kan voorkomen dat het DNA toevallig bij het plaats delict aanwezig is, of dat de dader met opzet materiaal van een ander heeft achtergelaten. Ook bestaan er tegenwoordig verschillende DNA-sprays waarin chemisch gemaakt DNA is. Al deze vormen van besmetting kunnen ervoor zorgen dat het DNA van het plaats delict onmogelijk te matchen is.

Aan de andere kant zou het bestaan van een DNA-databank mensen af kunnen schrikken. Als een DNA-profiel met de databank matcht, wordt dit gezien als een onomstootbaar bewijs dat degene van wie het DNA is, aanwezig was. Omdat DNA vrijwel overal op het lichaam te vinden is, in bijvoorbeeld nagels, haren en bloed, is het bijna onmogelijk om geen sporen achter te laten.

Dat DNA vrijwel altijd aanwezig is, zorgt er ook voor dat misdaden sneller opgelost kunnen worden. Vaak is er geen enkele aanwijzing van de identiteit van de dader en het DNA-profiel kan helpen om verdachten naar voren te brengen, wat het onderzoek aanzienlijk versnelt. In het DNA-profiel zijn ook verwantschappen te zien. Dit kan helpen om het verschil tussen DNA dat per ongeluk aanwezig is en dat afkomstig is van de dader te verhelderen. Ook kan dit toegepast worden om, bijvoorbeeld, de identiteit van vermiste personen te achterhalen.

Een ander voordeel van het maken van een DNA-databank is dat het relatief simpel is om DNA af te nemen. Alles wat je hoeft te doen is wat speeksel afstaan, en in het laboratorium gebeurt de rest. Dit kost misschien nog minder tijd dan het afnemen van je vingerafdrukken, wat je tegenwoordig ook moet doen om een paspoort aan te vragen, of het aanvragen van een kortingskaart, die je ook overal traceerbaar maakt.

Voor mij wegen de voordelen van het instellen van een DNA-databank zwaarder dan de nadelen. Natuurlijk zou mijn DNA gevonden worden als een bekende iets overkomt, en natuurlijk zou ik dan naar het bureau gevraagd worden. Maar dit verschilt niet veel in hoe het er op dit moment aan toe gaat. De mogelijkheid om altijd snel te kijken naar welke verdachten in aanmerking komen, vooral als er verder geen aanwijzingen zijn, is voor mij belangrijker dan het verliezen van het stukje privacy. Wat zou iemand ten slotte te vrezen hebben voor het krijgen van een DNA-profiel, als hij geen misdaden pleegt waarvoor de politie zijn DNA-profiel op moet zoeken?

One thought on “Beschouwing DNA-databank

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s